İnsani Gelişme Monitörü Araştırması sonuçları açıklandı

Ülke çapında 26 ilde 18 yaş üstü katılımcılarla meydana getirilen ve vatandaşların toplumsal medyaya yaklaşımını irdeleyen araştırma, toplumsal medyayı özgür hesaplarla dolu bir alan olarak algıladığını gösteriyor.

Toplumun yüzde 56’sı toplumsal medyayı “özgür haber alma deposu” olarak tanımlıyor. Türkiye’nin yüzde 88’i toplumsal medyayı “ülkedeki değişik mevzular hakkında haber almak” ve “edinilen bilgilerin doğruluğunu araştırmak” için kullanıyor. Her 5 kişiden 3’ü toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişimleri paylaşmak” için tercih ediyor. 55 yaş ve üstü kesim, toplumsal medyayı “tanıdıklarının hayatıyla ilgili informasyon almak” için kullanırken, 18-34 yaş grubu, toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişimleri paylaşmak” için kullanmaya daha yatkın görünüyor.

Türkiye’deki hanelerin yarısından fazlasında yüzde 57’lik bir payla bilgisayar bulunuyor. İnternet bağlantılı akıllı telefonu olanların oranı ise yüzde 80. Gene araştırmaya nazaran erişim ve toplumsal medya kullanım oranları yaş bareminin yükselmesiyle azalıyor. Araştırma adamların ve yüksek sosyo-ekonomik grupların toplumsal medyada fikirlerini daha çok paylaştığını ve bu platformlarda daha çok katılımcı olduklarını gösteriyor.

“Yeni kontakt araçları geleneksel mecraları yok etmiyor, dönüştürüyor”

Yeni medya araçlarında yazılı içerik azalırken görsel ve video bazlı içeriğin yoğunluk artıyor. Görselin 20. yüzyıl ortalarından itibaren egemen olmaya başladığını belirten İstanbul Informasyon Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Halil Nalçaoğlu, içinde bulunduğumuz dönemde yazılı içerik kullanımının görsel kullanımının peşinde kaldığını sözlerine ekledi.

2000’li yıllarla beraber kullananların hem de içerik sağlayıcı haline geldiğini ve bu yolla şimdiye kadar görülmedik hacimde içeriğin paylaşıldığını ifade eden Prof. Dr. Nalçaoğlu; “Araştırmanın ortaya koyduğu mühim bir bulgu, bilhassa belli bir yaşın üstündeki nüfusun geleneksel olarak adlandırılan radyo ve basılı yayınlara olan bağının sürmesi. Bu anlamda görsel egemenliğinin de alt kırılmalarından söz etmek mümkün. Bu bulgu kuramsal olarak meydana getirilen bir tespiti de doğrulamaktadır: Yeni kontakt araçları ve platformları kendilerinden ilkin gelen mecraları yok etmiyor, fakat onları dönüştürerek kendine bir yer ediniyor.” dedi.

Toplumsal medyanın toplumun standart kontakt aracı haline geldiğini söyleyen Nalçaoğlu, informasyon paylaşımı, kimlik oluşturma, düşünce yayma, başkalarını ikna etme, topluluk oluşturma benzer biçimde temel toplumsal işlevlerin gelecekte toplumsal medya üstünden süreceğini belirtti. Nalçaoğlu “Yazılım alanındaki gelişmeler, üretimin görece kolaylığı, donanım geliştirme ve üretimindeki yetkinlik ve nihayet pazarlama alanının bu yeni oluşumlara adaptasyonu yardımıyla toplumsal medyayı son aşama dinamik bir gelişim ve çeşitlenme sürecine sokuyor. Toplumsal medya web teknolojisinin sunmuş olduğu altyapı yardımıyla oldukça geniş bir içerik transferi olanağına haiz. İnternet aracılığı ile şekillenen hayatlarımız yeni normalimiz olmuş durumda.” dedi.

Mobil erişim dijital uçurumu azaltıyor

Mobil web kullanımı dünyanın her yerinde olduğu benzer biçimde vatanımızda de kontakt ve etkileşim teknolojilerinin lokomotifi haline geldiğini vurgulayan Prof.Dr. Halil Nalçaoğlu, “Teknoloji gelişirken insanların fizikî hareketliliği artıyor. Temel toplumsal işlevler web üstünden gerçekleştiği için internete erişimin mekân-bağımlı olmaktan çıkması gerekiyordu, çıktı da. Dijital yar değişen teknolojinin ötesinde toplumsal eşitsizliklerle sosyo-ekonomik, cinsiyete ve yaşa dayalı, coğrafî katmanlaşmanın bir sonucudur. Ülkemiz de de bu tablo tüm dünyada olduğu benzer biçimde kendini gösteriyor. Yaşam dijitalleşirken dijital araçlara ve internete erişimin eşitsizliği mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştiriyor. Mobil teknolojiler kısmen bu uçurumu dengeleyen bir işlev görüyor.” ifadelerini kullandı.

Araştırmada yer edinen öteki bazı çıktılar ise şu şekilde:

-Bilgisayar sahipliği, evden web erişimi ve interneti olan akıllı telefon sahipliği oranlarının en yüksek olduğu sosyo-ekonomik grup beklendiği suretiyle A ve B grubu (Sırasıyla yüzde 84, yüzde 89 ve yüzde 97).

-C1, C2, D ve E gruplarına ilerledikçe, bu oranların düştüğünü gözlemliyoruz. Mesela D ve E grubunun yalnız yüzde 35’inin evinde bilgisayar bulunuyor, yüzde 43’ü web erişimine ve yüzde 61’i akıllı telefona haiz.

-Türkiye’de WhatsApp yüzde 77 ile toplumsal medya uygulamaları içinde önder durumunda. Onu yüzde 63 ile YouTube ve yüzde 61 ile Instagram takip ediyor. (WhatsApp-yüzde 77; YouTube-yüzde 63; Instagram-yüzde 61; Feysbuk-yüzde 5; Twitter-yüzde 33). Bununla beraber, SnapChat, Telegram ve Tik Tok yüzde 11 ya da daha düşük kullanım oranlarına haiz.

-Cinsiyet, yaş ve sosyo-eko gruplarını incelediğimiz süre, en büyük farklılıklar 55 yaş ve üstünde ortaya çıkıyor. Bu grupta kullanım oranı yüzde 53 olan WhatsApp hariç öteki toplumsal medya araçlarına rağbet azalıyor. Aynı gözlem D ve E sosyo-eko grup de ilgilendiriyor. Bu grubun yüzde 57’si WhatsApp kullanıyor. Bu grupta YouTube ve Instagram kullanım oranları her biri için yüzde 40. Feysbuk ve Twitter oranları ise oldukça daha düşük. En yüksek WhatsApp ve YouTube kullanım oranları 35-54 yaş aralığının yanı sıra A ve B sosyo-eko grupta gözleniyor (sırasıyla yüzde 76 ve yüzde 86). 18-34 yaş grubunun yüzde 54’ü Snapchat’i sık olarak kullanıyor.

-“İyi haber deposu olma” algısı ve “özgür olma” algısı mühim oranda paralellik gösteriyor. Toplumsal medyayı özgür bulanların yarısı toplumsal medyanın “iyi bir haber deposu” bulunduğunu düşünüyor. Toplumsal medyayı özgür bulmayanların bu mecrayı “iyi bir informasyon deposu” olarak idrak etme oranı ise yüzde 15’e kadar düşüyor.

-Toplumsal medya cemiyet içinde ağırlıklı olarak eylemsiz fiil olarak adlandırılabilecek informasyon almak ve bilgiyi teyit etmek amacıyla kullanılıyor. Türkiye’nin yüzde 88’i toplumsal medyayı “ülkedeki değişik mevzular hakkında haber/yorum almak” ve “edinilen bilgilerin doğruluğunu araştırmak” için kullanıyor. D ve E sosyo-ekonomik statü grubu, toplumsal medyayı “edinilen bilginin doğruluğunu araştırmak” için öteki sosyo-ekonomik statü gruplarına nazaran daha azca kullanıyor.

-Etkileşim içeren aktiviteler ise eylemsiz eylemlere nazaran daha geri planda kalıyor. Her 5 kişiden 3’ü toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişimleri paylaşmak” için kullanırken toplumun yarısı “ülkedeki değişik mevzular hakkında kendi görüşünü paylaşmak” benzer biçimde amaçlar için kullandığını belirtiyor.

-55 yaş ve üstü kesim, toplumsal medyayı “tanıdıklarının hayatıyla ilgili informasyon almak” için kullanmaya ve 18-34 yaş grubu, toplumsal medyayı “kendi hayatındaki gelişimleri paylaşmak” için kullanmaya daha yatkın görünüyor.

-Düzmece hesaplar toplumsal medyanın iyi bir informasyon deposu olmasına engel olmasa da bireylerin eylemsiz kalmasında etkili. Toplumsal medyanın “düzmece hesaplarla dolu” bulunduğunu düşünenlerin yarısı hem de kendini “genel olarak eylemsiz” olarak tanımlıyor.

-Toplumun genelinde her 5 kişiden yalnız 1’isi kendini “toplumsal medyada etken” olarak tanımlıyor. Gene aynı oranda kişi ise toplumsal medyada inanmadığı paylaşımlara yorum ya da yanıt yazarak tepkisini gösterdiğini ve bu mecranın öteki kullanıcılarıyla etkileşime girdiğini belirtiyor.

-Hanımefendiler “inanmadıkları paylaşımlara tepki vermek” mevzusunda erkeklere nazaran daha çekimser davranıyor. Her 5 hanımdan 3’ü inanmadığı paylaşımlara tepki vermezken adamların yarısı tepki vermiyor. Yaş ilerledikçe “inanılmayan paylaşımlara tepki verme” davranışı da artıyor. 18-34 yaş grubundaki her 5 kişiden 3’ü “inanmadığı paylaşımlara tepki vermeyeceğini” söylerken 55 yaş üstü grubun sadece yarısı “inanmadığı paylaşımlara” tepkisiz kalabiliyor.

-Toplumda yalnız her 4 kişiden 1’i toplumsal medyada bir gruba üye bulunduğunu belirtiyor. A ve B sosyo-ekonomik grupta yer alanlar ve erkekler toplumsal medya gruplarına üye olmaya daha yatkın görünüyor. Sosyo-ekonomik statü grubu geriledikçe toplumsal medyada bir gruba üye olma oranı da geriliyor.

-Toplumsal ve siyasal içerikli gruplara 55 yaş ve üstü kesim ilgi gösterirken, 18-55 yaş arası mesleki gruplara/işyeri gruplarına daha çok ilgi gösteriyor.

İLKHA

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir