Sosyal medyanın ‘tehlikeli’ oyunu mercek altında
içerik kodu

TBMM Bilişim Teknolojileri Bağımlılığı Araştırma Komisyonunda dinlenen uzmanlar, oyun görünümlü fena niyetli yazılımlar ve siber saldırıların, kişide adrenalin seviyesini artırarak, merak ve korku oluşturduğu için bağımlılığa niçin olduğuna dikkati çekiyor.

AK Parti Eskişehir Milletvekili Nabi Avcı başkanlığında toplanan Meclis Araştırma komisyonunun çarşamba günkü toplantısında, son zamanlarda Türkiye’de ölümlere niçin olduğu belirtilen “Mavi Balina” oyunu ele alındı.

Komisyonda bilgilendirme icra eden Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ruh Sağlığı Daire Başkanı Esra Alataş, web oyunu oynamanın bazı risklerinin bulunduğunu, bu risklerin, oyunların içeriğinden yada yaşa uygun olmamasından kaynaklanabileceğini belirtti.

Çevrimiçi oyunların getirmiş olduğu risklerden bir tanesinin oyun görünümlü fena niyetli yazılımlar ve siber saldırılar bulunduğunu ifade eden Alataş, bu zamanda “Mavi Balina”, “Mariam” ve “Momo” isimlerinin sıkça duyulduğunu aktardı.

Alataş, bu oyunların iyi mi oynandığı ve insanları iyi mi hedef almış olduğu mevzusunda şunları söylemiş oldu:

“Kişiler, web kullanımlarından edinilen, tahmini yaş, ilgi alanları, hatta ruhsal durumlarına gore hedef seçilebildikleri şeklinde arama motorlarında mevzu ile ilgili anahtar sözcükleri yazanlar da hedef olabiliyor. Bu kişilere herhangi bir toplumsal medya ağı ya da whatsApp’tan herhangi bağlantı olarak oyun teklifi gönderilmektedir. Bu bağlantıya girildiğinde hücum başlıyor. Oyunda kişiye çeşitli talimatlar veriliyor, 50 gün süresince giderek korkulu hale gelen, kendini sakatlayabilecek hareketler, gece geç saatlerde korku filmleri seyretme şeklinde 50 görevden oluşuyor. Bu talimatlar kişinin psikolojisini bozma üzerine talimatlar. ‘Koluna, bacağına çizik at’ şeklinde son aşama riskli talimatlar veriyor. Görevler esnasında kişisel bilgiler ele geçirilerek bir süre sonra tehdit ve şantaj yolu seçiliyor. Tehlikeli hale gelen görevlerin zorla yerine getirilmesi ise tehdit ve şantajla sağlanmakta. ‘Öl, iyi mi olsa tekrardan doğacaksın’ telkini ile sonlanmaktadır.”

“Mariam” ve “Momo” adlı oyun olmayan siber saldırılara da işaret eden Alataş, bu iki saldırının engellenebildiğini söyledi.

“Mavi Balina”nın tarayıcı tabanlı olmadığını, durağan(durgun) bir site üstünden de ulaşılmadığını söyleyen Alataş, bunun ek olarak indirme, satın alma şeklinde bir durumunun bulunmadığını, bir web adresi olmadığı için engellemeler ya da kısıtlamalarla da önlenemeyeceğini açıkladı.

Alataş, şunları kaydetti:

“Tüm dünya bununla ilgili problemler yaşıyor. İnsanlar ne önlemler almış diye baktık, önlemlerin derhal tamamı farkındalık emekleri yürütmek üstüne. İngiltere’de Mavi Balina ile ilgili bir arama yapıldığında karşınıza ‘Destek olabilir miyim?’ diye bir bağlantı açılıyor. ‘Hayır’ derseniz gene o aramanıza ulaşabiliyorsunuz. O aramada sizi tespit ediyorlar ve hemen sonra hedef haline geliyorsunuz. Rusya, ‘web vesilesiyle ölüme sebebiyet verme bir suçtur’ diye kanun emek harcaması başlatmış.”

“Merak ve korkuyla bağımlı hale geliniyor”

Türkiye Yeşilay Cemiyetinden psikolog Fatihcan Öncü, “Mavi Balina”dan kurtulmak için Yeşilay Danışmanlık Merkezine (YEDAM) gelen bir gencin durumunu söyledi. Öncü, YEDAM’a gelen kişinin, bu bağımlılıktan kurtulmak için bir poşet ilaç içtiğini söylemiş oldu.

Üye olunan web siteleri ve oyunlar üstünden kişinin tüm bilgilerine ulaşabildiğini dile getiren Öncü, kendisine bağlantı gönderilenin de, “Ben seçilmiş birisiyim. Her insanın girip de indiremeyeceği bir oyun bana gönderildi, ben özelim.” algısı üstünden oyuna başladığına dikkati çekti.

İlk başta “Karanlıkta yalnız yürü”, “Kulağını çek” ya da “Birileriyle bağırarak konuş” şeklinde oldukça rahat görevler verilen oyunda, hemen sonra psikolojiyi bozmaya ve kişiyi savunmasız hale getirmeye yönelik görevler verildiğinin altını çizen Öncü, bu görevler içinde, “Mezarlığa git”, “Gece 03.00’te uyan ve bizim gönderdiğimiz videoları izle” talimatlarının bulunduğunu belirtti.

Öncü, şöyleki devam etti:

“Bu şekilde bir durumda bir taraftan bağımlılık yapıcı bir etkiye haiz olan adrenalin seviyesi artarken, bir taraftan merak ve korku unsuru meydana geliyor ve şahıs, çocuk oyuna bağımlı hale geliyor. Oyunu bıraktığı anda ya da ‘Ben bırakmak isterim, artık oynamıyorum’ söylediği anda daha evvel eline geçirmiş oldukları hususi veriler ve bilgilerle tehdit ederek, şantaj uygulayarak, ‘Sana zarar veririz, ailene zarar veririz’ ya da ‘Bu fotoğraflarını, videolarını ifşa olarak bir yerlerde yayınlarız’ şeklinde telkinlerle oyuna devamını sağlıyorlar ve kişiyi iyice savunmasız hale getiriyorlar. Sonu maalesef intihara kadar sürükleniyor. Bizlere gelen danışana da son olarak söylenilen şey ‘Sana topla dediğimiz ilaçların her birinden birer tane iç, yüksek bir çatının tepesine çık, çıkarken cep telefonunu yanında götür ve oradan atla. Hiçbir şey hissetmeyeceksin, hiçbir şey olmayacak, yine canlanacaksın’. Ve çıkıyor çatıya, korkuyor, iniyor.

Bu oyunu elde eden kişilerin ‘Cep telefonunu yanında götür.’ demelerinin temel mantığını da şöyleki tahmin ediyorum. Telefonunu yanında götürürken ve atlama anındaki videoları kaydedip kendileri şeklinde sapkın düşüncedeki insanlara yasal olmayan derin web üstünden milyonlarca dolara varan sayılara satıyorlar. O sapkın fikir yapılarını bu şekilde doyuruyorlar.”

“Mavi Balina”yı telefonundan silenlerin, kendi isteğiyle oyunu yine yükleyemediğini sadece Mavi Balina kurucularının bu kişiye yine ulaşmaya çalıştığını dile getiren Öncü, bunun da engellenmesi için aile içi iletişimin geliştirilmesine işaret etti. 

AA