Türkiye’de de ‘İnternette unutulma hakkı’ kullanılabilecek
içerik kodu

TBMM’de kabul edilen yeni toplumsal medya düzenlemesi yardımıyla, geçmişe ilişik, görüntü yada yazılarından oluşan web içerikleri sebebiyle sorun yaşayanlar, “internette unutulma hakkı”nı kullanabilecek.

Günümüz dünyasının en büyük yazışma ağı web, milyonlarca kullanıcının lüzumlu olan bilgiye acele yetişmesi ve toplumsal yazışma kurmasını sağlamasının yanı sıra, yarattığı mağduriyetlerle yaşamı negatif etkileyebiliyor.

Ek olarak, çocuklar başta olmak suretiyle siber mağduriyet yaşayan insanoğlu, bu durumu gelecekteki hayatlarından yada tanınmaktan kaygı ettikleri için bir çok süre yargıya taşımıyor, aynı şekilde aileleri, arkadaşları yada öğretmenleriyle paylaşmıyor.

Dünyada, web kullanımıyla paralel şekilde artan siber mağduriyetlerle ilgili bir çok ABD kökenli arama motorları yada içerik sağlayıcı siteler, merkez ofislerinin bulunmuş olduğu ülkelerde “rahatsızlık-içerik kaldırma” taleplerine daha acele cevap verirken, Türkiye’de bu durum oldukca ağır işliyor.

İnternet siteleri ve toplumsal medya arşivlerinde, şantaj ve baskı yapmak amacıyla kullanılan fotoğraf, video, yazı yada içeriklerin sebep olduğu mağduriyetlerin giderilmesi için AB Hakkaniyet Divanı’nınca alınan “unutulma hakkı” sonucu, üye ülkelerde geçerliyken, Google’nin merkezinin bulunmadığı Türkiye’de uygulanmıyor.

Yoğun mağduriyetlerin giderilmesi noktasında internetle ilgili çıkan dar kapsamlı yasalar kafi olmazken, Türkiye’de yeni bir adım atılarak, “İnternet Ortamında Meydana getirilen Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Kanalıyla İşlenen Suçlarla Savaşım Edilmesi Hakkında Kanunda Değişim Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

Kanunla, web kullanıcılarının kişisel başvurularında yada kamu kurumlarının bildirimlerinde yaşanmış olan zorlukların aşılması için toplumsal ağ sağlayıcılarla muhataplık ilişkisi kurulması ve mağduriyetlerin süratli bir çözüme ulaşması amaçlanıyor.

Çıkan fotoğraf yada haberlerden rahatsız olan insanoğlu

Kurduğu “e-koruma” sitesiyle bilhassa ticari alanda bu tür mağduriyetlerin muhatabı olan ve sorunlara çözüm bulmaya çalışan avukat Kadir Kurtuluş, AA muhabirine, “unutulma hakkı” ve yeni toplumsal medya düzenlemesiyle ilgili değerlendirmede bulunmuş oldu.

İnsanların haklarında çıkan çeşitli haberlerden ya da fotoğraflarından rahatsız olduklarını ve bununla ilgili hukuk bürolarına başvurular yaptıklarını belirten Kurtuluş, “Bilhassa çocuklar, ‘Benim hastalık duyduğum bir fotoğrafım-videom var.’ diyerek müracaat yapıyor. Fazlaca ciddi problemler yaşayan insanları fark ediyoruz. Bir çok çocuğun bu kişilerin içerik kaldırma hizmetini alabilecek durumları olmadığı ve ailelerine de söyleyemedikleri için aileler de bu şekilde bir hizmet için destek aramıyor.” dedi.

Kurtuluş, uygunsuz sitelerde paylaşılan görüntülerin kaldırılması için talepte bulunanların, web arama motorları muhatap olmadığı için mağduriyetlerini giderecek mecra bulamadıklarına dikkati çekti.

Fena niyetli insanların çocuklardan yararlanmak için “Elimizde videoların var.” şeklinde tehditlerde bulunması şeklinde örnekler yaşandığını, korku yada tehditle insanların bir halde istismar edildiğini ifade eden Kurtuluş, “Bizlere müracaat yapıldığı süre elimizden geleni yapıyoruz. Sadece bu bir yere kadar kafi oluyor. İnternet yada toplumsal medya hesaplarını kullanmayı yasaklamak çözüm değil sadece yeni toplumsal medya düzenlemesi yardımıyla muhataplık ilişkisi kuruluyor ve Türkiye’de de Avrupa’da olduğu şeklinde müracaat mecrası oluşuyor.” diye konuştu.

“Hukukla savaşım etmek istemedikleri için kabahat içeriklerini kaldırıyorlar”

Kurtuluş, istenmeyen içerikler kaldırılmasına karşın kimi zaman ekran görüntülerinin Google arama sayfalarında kalabildiğine ve içerik sağlayıcı kişinin bunu yeniden yayımlayabildiğine işaret ederek, caydırıcılık sağlayacak hukuk yolu mekanizmasıyla yola çıkıldığında şirketlerin bu riski gördüğünü ve hukukla uğraşmak istemedikleri için bu içerikleri kaldırdıklarını kaydetti.

Avrupa Birliği (AB) Hakkaniyet Divanı’nda, “Gonzales sonucu” diye bir karar çıktığını ve bunun “unutulma hakkı” bulunduğunu özetleyen Kurtuluş, “Doğrusu kişiler ‘unutulma hakkı’ kapsamında, haklarında çıkmış haberleri kaldırabiliyorlar, bir başvuruyla. Fakat Google bunu AB ülkelerine uygularken Türkiye’ye uygulamıyor. Kaldı ki bizim Yargıtayımızın bununla ilgili içtihatları da olmasına karşın uygulamıyor. Fakat bu bir özgürlüğün kısıtlanmasıdır.” ifadesini kullandı.

Kurtuluş, “Unutulma hakkı oldukca mühim bir şey. Bu mecraların Türkiye’deki insanların da ‘unutulma hakkı’ kapsamındaki başvurularını kabul etmesi gerekiyor.” değerlendirmesini yapmış oldu.

AB Hakkaniyet Divanı’nın verdiği bir karar olduğundan Türkiye’de hemen hemen bununla ilgili bir içtihat bulunmadığını ve söz mevzusu şirketlerin ülkede merkez bulundurma gayretine bile girmediklerini dile getiren Kurtuluş, “Bu şirketlerle ilgili herhangi bir aksiyon almak istediğiniz süre yurt dışına tebligat yapmanız gerekiyor. Burada bir arama motorunun (Google) bir şirketi var fakat o, ‘Bu bizim pazarlama şirketimiz bir tek.’ diyor. Sizin yurt dışına tebligat yapmanız gerekiyor. Nerede İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, hak arama hürriyeti?” şeklinde konuştu.

“Toplumsal medya düzenlemesi oldukca mühim”

Yeni medya toplumsal düzenlemesinin oldukca mühim bulunduğunu ve geç kalınmasına karşın mağduriyetlerin giderilmesi açısından birçok açığı kapatabileceğini söyleyen Kurtuluş, “Mühim olan muhatap bulabilmek zira muhatap var ise sadece o süre caydırıcı olabilirsiniz. Düzenlemede, temsilcilik açılması artık herhangi bir ihlalde, bu ihlalden görevli olacak birilerinin olması anlamına geliyor.” dedi.

Temsilcilik yardımıyla maliyenin vergi için savcılıkların ve mahkemelerin çeşitli ihlaller için karşısında informasyon alabileceği ya da gerektiğinde ceza uygulayabileceği bir muhatabının olacağını aktaran Kurtuluş, “Bu sayede, mesela hukukumuzda yer edinen ‘unutulma hakkı’ uygulanmadığı süre, ‘Niçin uygulamadın?’ diyebileceğiz ve uygulamamanın cezasını verebileceğiz.” diye konuştu.

Informasyon Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) yeni yayınladığı bir kurul sonucunda, “unutulma hakkı” başvurularının kabul edileceği ve ilgili web şirketlerine yönlendireceğinin belirtildiğini söyleyen Kurtuluş, “Eğer yeni yasayla temsilcilik gelmeseydi, büyük web şirketleri BTK kararını uygulamayacaktı. Aslına bakarsanız bir arama motorunun her insana açık olan şeffaflık raporunda, BTK’den gelen talepleri yerine getirmediklerini kendileri yazmışlar. Fakat temsilcilik olduğu süre, tadı uygulamalara karşı caydırıcı olabileceğiz.” ifadesini kullandı.

“Toplumsal medya şirketlerinin keyfiliği sebebiyle mahkemelerden hakkaniyet isteniyor”

Almanya’nın Türkiye’nin de yasa yaparken faydalanmış olduğu belirli kuralları çoktan kabul ettirdiğine, büyük toplumsal medya ve web şirketlerine uygulattığına dikkati çeken Kurtuluş, şu değerlendirmeyi de yapmış oldu:

“AB temsilcilik ve datanın AB’de olması şartı getiriyor. Dolayısıyla Türkiye’yi kısıtlayıcılıkla suçlayanların, ilk olarak getirilen mevzuata dikkatle bakmasını tavsiye ediyorum. AB mevzuatlarınının kısıtlayıcılığından azı var, fazlası yok. Fakat onların savunması AB mahkemeleri adil, Türk mahkemeleri değil. ‘Türk mahkemeleri yanlı karar verir.’ diye düşünüyorlar. Bu kesinlikle haksız ve mesnetsiz bir yaklaşım. Burada Türk hakkaniyet teşkilatının kararlarını itibarsızlaştırmak amacıyla hareket ediliyorsa, buna müsade etmemeliyiz.

Biz biliyoruz ki Türkiye’de hiçbir hakim, kolay kolay erişim engeli sonucu vermiyor. Fakat toplumsal medya şirketlerinin keyfiliği ve Türkiye’den gelen taleplerde savsak olması sebebiyle insanların mahkemelerden hakkaniyet istemesi kadar organik bir şey olması imkansız. Bu sebeple başka bir muhatap bulamıyorlar. Bu yasayla toplumsal medya şirketleri, çoktan yapmaları ihtiyaç duyulan düzenlemeleri yapınca insanoğlu da mağdur olmadan ve mahkemelere gitmeden karşılarında muhatap bulacak, oldukca mühim mağduriyetlerin önüne geçilecektir.”

Yazınsal, sanat içerikli ifade yada gazetecilik kapsamındaki kişisel veriler

Avukat Elvan Kılıç ise, “unutulma hakkı”nın her ne kadar kişinin, kişisel verilerini koruma altına almak için kullanabileceği bir hak olsa da, hususi hükümlere aykırı olmamak koşuluyla, tarihsel, istatistiksel yada bilimsel amaçlarla kişisel verilerin işlenmesine devam edilebildiğini söylemiş oldu.

Kılıç, ek olarak yazınsal yada sanat içerikli ifade yada gazetecilik amaçları kapsamında işlenen kişisel verilerin de “unutulma hakkı”nın kapsamı haricinde kaldığını açıkladı.

“Unutulma hakkı”nın Anayasa’da açıkça düzenlenmediğine ve 5. maddeyle devlete bir yükümlülük yüklendiğine dikkati çeken Kılıç, “Anayasa’da açıkça düzenlenmeyen ‘unutulma hakkı’, web vasıtasıyla ulaşılması kolay olan ve dijital hafızada bulunan haberlere erişimin engellenmesi için Anayasa’nın ilgili maddelerinin (17-20) organik bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır.” şeklinde konuştu.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17 Haziran 2015 tarihindeki sonucunda “unutulma hakkı” terimini kullandığı ve Anayasa Mahkemesi’nin 3 Mart 2016 tarihindeki bir sonucunda da bu terimden söz edilmiş olduğu bilgisini veren Kılıç, AB Hakkaniyet Divanı’nın 13 Mayıs 2014 tarihindeki Google içtihatıyla dünyaca bilinirliği artan bu hakkın, birçok ülke hukukunu etkilediği ve kuvvetli normatif dayanaklar kazandırdığını dile getirdi.

Avukat Kılıç, “unutulma hakkı”nı kullanmak isteyen Türkiye’deki bireyler için yeni toplumsal medya düzenlemesinin, Avrupa devletlerinde görülen normatif dayanakları kazandıracağını kaydetti.

AA